Historia prac budowlanych

Nowa strona - wersja mobilna

Prace nad budową Kolei Transsyberyjskiej rozpoczęto 19 maja 1891 roku w pobliżu Władywostoku. Odbywały się one w wielu etapach i trwały jednocześnie na wielu odcinkach. Odcinki te zyskały później nazwy pochodzące od każdorazowych krain geograficznych, przez jakie przebiegały. Później nazwy te przyjęto dla poszczególnych odcinków kolei, które pozostały do dziś. A mowa jest o następujących odcinkach Kolei Transsyberyjskiej:

Prace rozpoczęły się jednocześnie w okolicach Władywostoka, Czelabińska i Jekaterynburga. Położony najdalej na zachód odcinek Kolei Zachodniosyberyjskiej został oddany do użytku w październiku 1896 roku. Odcinek Kolei Ussuryjskiej wysunięty najbardziej na wschód i łączący Władywostok z Chabarowskiem został wybudowany w latach 1891-1896. Zatem w momencie koronacji cara Mikołaja II oba te odcinki były gotowe.

Prace nad odcinkiem położonym na wschód od rzeki Ob (Kolej Środkowosyberyjska) rozpoczęto w roku 1893 i ukończono dwa lata później. Początkowo trasa prowadziła od Moskwy przez Tulę i Pensę, a rzekę Wołgę przecinała tuż przed Samarą. Dziś trasa ta prowadzi bardziej na północ od Moskwy przez Jarosławl i Niżny Nowogród, gdzie przekracza Wołgę.

Na obszarze położonym na wschód od Jeziora Bajkał prace nad budową Kolei Zabajkalskiej rozpoczęto w roku 1895. Odcinek ten miał za zadanie połączyć jezioro z rzeką Amur.

Jezioro Bajkał było początkowo wielką przeszkodą na trasie Kolei Transsyberyjskiej, którą postanowiono „ominąć” decydując się na przewożenie ludzi promami. W tym celu zlecono w Anglii - w stoczni Armstrong & Co w Glasgow - budowę dwóch statków promowych. Następnie statki wybudowane w Szkocji złożono i przetransportowano na Syberię. Tutaj nastąpiło ich ponowne złożenie. Dwa duże statki, ochrzczone później jako „Bajkał” i „Angara”, miały spełniać zimą rolę lodołamaczy. Ich montaż ukończono w połowie roku 1900. Jeszcze w tym samym roku Rosja prezentowała swój nowy odcinek Kolei Transsyberyjskiej na wystawie światowej w Paryżu.

Statek promowy „Bajkał” miał długość 88 m, szerokość 18 m i wysokość 8,7 m. Mógł on przewieźć 200 pasażerów, 25 wagonów kolejowych i 750 ton ładunku. Mniejszym statkiem o nazwie „Angara” można było przetransportować 150 pasażerów. Jego nazwa pochodzi od rzeki o tejże nazwie łączącej Irkuck z Listwianką - wioską oddaloną od Irkucka o około 60 km i położoną bezpośrednio nad Jeziorem Bajkał. Z obu statków pozostał niestety tylko ten ostatni - mniejszy, który można podziwiać w Irkucku.

Oba statki dojeżdżały do wioski Tanchoj, gdzie oczekiwał na pasażerów pociąg. Dzięki temu malutka wioska szybko stała się tamtejszym centrum gospodarczo-społecznym. Innym portem była miejscowość Mysowsk z dworcem o nazwie Mysowaja. Przez okrągłe 9 miesięcy w roku statki swobodnie przepływały przez jezioro. Przez 3 pozostałe zimowe miesiące używano specjalnych sań, które ciągnęły wagony kolejowe po kilkumetrowym lodzie.

Transport drogą wodną okazał się jednak niezbyt szybki i sprawny, szczególnie w okresie zimowym od stycznia do kwietnia. W związku z tym w latach 1902-1905 wybudowano trasę kolejową wzdłuż południowo-zachodniego brzegu jeziora (Kolej Krugobajkalska). Mimo tego po ukończeniu trasy i oddaniu torów do użytku służyła ona początkowo w pierwszej kolejności transportom militarnym na front wojenny podczas wojny z Japonią. Pociągi pasażerskie zaczęły kursować dopiero pod koniec października 1905 roku. Poza tym dla odciążenia tego odcinka początkowo nadal kursowały jednocześnie statki promowe. Odcinek ten jest według wielu znawców najpiękniejszym odcinkiem trasy Kolei Transsyberyjskiej. Obecnie trwają rozważania nad wpisaniem tego odcinka na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

W 1896 roku Rosja podpisała z Chinami umowę dzierżawy udostępniającą jej korytarz kolejowy przez terytorium Chin. Rozmowy i pertraktacje poprzedzające jej podpisanie były prowadzone w Berlinie ze względów bezpieczeństwa i w celu utrzymania ich w tajemnicy. Do kontroli dzierżawionego przez Rosję odcinka kolejowego utworzono specjalną służbę strażniczą składającą się z ponad 30 tysięcy ludzi. Ze względu na podpisaną umowę budowanie trasy kolejowej przez rzekę Amur stało się zbyteczne na rzecz poprowadzenia jej przez Mandżurię (jedną z republik Chin). W ten sposób powstała Kolej Transmandżurska (Wschodnio-Chińska).

Od roku 1897 trwały prace budowlane odcinka Kolei Południowo-Mandżurskiej. Prace te zostały utrudnione i przedłużały się ze względu na bunty chińskiej ludności przeciwko europejskim władzom kolonialnym. Jazdy próbne miały tutaj miejsce dopiero jesienią 1901 roku. Pierwsze pociągi zaczęły kursować na tym odcinku dopiero latem 1903 roku.

W roku 1899 Rosja i Chiny podpisały kolejną umowę dzierżawy obejmującą wyspę Kwantung, z którą Rosja wiązała wielkie nadzieje. Port Arthur miał być największym wojskowym portem rosyjskim na brzegu Pacyfiku. Pociągi pasażerskie dojeżdżały tylko do miejscowości Dalny (dzisiejszy Dalian). Reszta trasy kolejowej przeznaczona była na transporty wojskowe. Z miejscowością Dalny Rosja wiązała wielkie plany rozbudowy na wzór San Francisco. Dalny miał stać się centralnym punktem przeładunkowym i węzłem komunikacyjnym dla azjatyckich połączeń promowych.

Wydarzenia na Pacyfiku miały kolosalny wpływ na Rosję, a tym samym na prace budowlane. Klęska w wojnie z Japonią (1904-1905) poniosła za sobą utratę kolonii miejskich wzdłuż odcinka transmandżurskiego (wschodnio-chińskiego), takich jak Port Arthur (dzisiejszy Lüshün) i Dalny, a także stratę odcinka Kolei Południowo-Mandżurskiej. Władywostok zyskał w ten sposób bardzo na znaczeniu.

Pomimo, że Rosji przysługiwały nadal wyłączne i nietykalne prawa do Kolei Południowo-Mandżurskiej, zdecydowała się ona z czysto politycznych i wojskowo-strategicznych pobudek na budowę odcinka wzdłuż rzeki Amur. Prace na tym odcinku o długości 2095 km rozpoczęto w 1907 roku, a ukończono je 5 października 1916 roku uroczystym odsłonięciem gigantycznego mostu kolejowego na rzece Amur niedaleko Chabarowska. Ten dzień zwieńczył całkowicie budowę odcinka amurskiego, a tym samym budowę Kolei Transsyberyjskiej.

Po w sumie 25 latach prac budowlanych nad trasą kolejową liczącą łącznie ponad 11 tysięcy km projekt stulecia został zakończony. Odcinek z Moskwy do Władywostoku o długości 9288 km jest dotychczas najdłuższym bezpośrednim i czynnym przez cały rok odcinkiem kolei na świecie.

Historia budowy poszczególnych odcinków

 


<- Powrót